Prehistorie tot 50 voor Chr. Tijd van jagers en boeren

Nederland ontstaat uit water, klei en zand. Vier grote rivieren de Rijn, de Maas, de Schelde en de Eems monden hier uit in de zee. Een dergelijk landschap, met een lange zeekust en 'brede rivieren, die traag door oneindig laagland gaan' (H. Marsman), nodigt uit tot scheepvaart.

50 voor Chr. - 500 na Chr. Tijd van Romeinen en Germanen

Rondom de Middellandse Zee ontstaat een enorm Romeins imperium, dat zich langzaam uitbreidt, ook naar het noorden. Omstreeks 50 voor Christus wordt de (Oude) Rijn bereikt. Dat is dan de grensrivier tussen het Romeinse Rijk en 'barbaarse' gebieden. Hierlangs ontstaat een verdedigingslinie van wachttorens, forten en stedelijke nederzettingen.

500 - 1000 Tijd van monniken en ridders

Berichten komen nu niet langer van Romeinse schrijvers, maar van christelijke monniken. De Lage Landen worden gekerstend (tot het christelijk geloof gebracht). De Angelsaksische (Engelse) bisschop Bonifatius (ca. 674-754) is de beroemdste missionaris, vooral omdat gewelddadige Friezen hem in 754 bij Dokkum vermoorden bij een uit de hand gelopen rooftocht.

1000 - 1500 Tijd van steden en staten

De rijkste en machtigste gebieden liggen aanvankelijk in de zuidelijke Lage Landen, in Vlaanderen en Brabant. Ze verwerven welvaart en aanzien door handel op Engeland en ItaliŽ. Het graafschap Holland wordt na het jaar 1000 steeds belangrijker. Zee- en riviervaart brengen geld en dus macht voor gebiedsuitbreiding.

1500 - 1600 Tijd van ontdekkers en hervormers

In 1555 doet keizer Karel V afstand van de troon, waarbij zijn rijk in tweeŽn wordt gesplitst. Zijn zoon bestuurt vanuit Spanje, als Filips II, een enorm rijk, met ook gebieden in ItaliŽ en in Midden- en Zuid-Amerika. Filips (1527-1598) erft eveneens de titel van landsheer van de Nederlanden. Hij is voortdurend in oorlog met het Ottomaanse Rijk, de grote dreiging uit het oosten, maar ook met de Franse en de Engelse buurstaten. Filips erft van zijn vader ook het probleem van de Reformatie (hervorming) van het rooms-katholieke geloof. Een brede protestbeweging van gelovigen keert zich onder meer tegen de

brontekst: Dr.Formsma
Omstreeks 300Tijdperk van transgressie waarbij zee terrein won t.o.v. het nog onbedijkte land
476De val van Rome.
744-809 Liudger Apostel der Groningers.
787Liudger kreeg van Karel de Grote opdracht 'Hugmerthi'( Humsterland) te kerstenen. Hierdoor ontstonden De Kerspels, en vormden tezamen de proosdij Humsterland. De Proost, was verantwoording schuldig aan de bisschop van MŁnster.
800Na periode van een regressie volgen nieuwe transgressie waarbij de Lauwerszee haar grootste omvang bereikte tot aan de zandrug van ooster- en Westerzand toe
838Stefanusvloed: ontstaan Lauwerszee
1190Totstandkoming van zeedijk in Groningerland. Deze dijk (De Roder?) , men verondersteld, heeft gelegen vanaf de Gast langs Oxwerdstreek, Juursemakluft en de Westerhorn naar hogere streken ten noorden van Lutjegast.
1192In Aduard werd door de CisterciŽnzers een klooster gesticht.
1240In Gerkesklooster een klooster gesticht
1250Eerste dijk in Langewold gelegd door abten van Aduard en Gerkesklooster. Deze verbinding over land tussen Friesland en de stad Groningen liep van Gerkesklooster naar het oosten, ten zuiden van Grijpskerk, Niezijl over Oxwerd ( de boerderijen liggen er nog op de oorspronkelijke plaatsen) naar de keileemrug van Noord-Zuidhorn. Deze route, die inmiddels verdwenen is, heette De Roder. (een gedeelte is bewaard gebleven, en heet nog De Roder)
1263Voltooiing kloosterkerk van Aduard (=Ēade wertĒ(oude wierde)) werd ingewijd door de Munsterse bisschop. .
1310-1320zeewering visvliet/Grijpskerk aangelegd
1346-1618Republiek der Nederlanden: de opkomst van Holland.
1370Kerk gesticht in Visvliet
1385Ontstaan van Bomsterzijlvest
1386De naam Ommelanden werd vooreerst genoemd. De Ommelanden bestonden uit de tegenwoordige landstreken Hunsingo, Fivelingo en Westerkwartier.
1387Kerk Visvliet, gewijd aan de Heilige Gangulfus, moest wegens zware overstromingen worden ontruimd. Vermoedelijke in die periode een dijkdoorbraak bij Grijpskerk, hierdoor is De Poel ontstaan
1400Vermoedelijk aanleg verbindingsweg(Hereweg) Friesland-Groningen, over de verbindingsdijken. Bij het huis van Bartol is de Gerkesbrug gelegd.
1400Strijd tussen de soldaten van Schieringen en Vetkopers
1417Slag bij Oxwerderzijl.
1421Sint Elisabethsvloed van 18 op 19 november.
1425't Hoekje. Het heette oorspronkelijk Quatrebras. Langs 't hoekje liep oorspronkelijk een zeedijk. Deze werd aangelegd in 1425 en deed dienst tot 1660. Een tiental jaren geleden is een groot gedeelte van deze dijk afgegraven om er landbouwgrond van te maken. Het overige deel van de dijk is nu beschermd gebied.
1427St. Gangulfus kerk te Visvliet herbouwt op de plaats waar al eerder een kerk stond. Het westelijk gedeelte van de gepleisterde zaalkerk is 16e eeuws. In het koor bevindt zich een opmerkelijke gedenksteen uit 1557 met de wapens van Gerhardus Wiltinck van Dwingel, 40ste abt van het klooster Jeruzalem in Gerkesklooster. In de kerk staan 17e-eeuwse banken met spijlenfriezen en een rijk gesneden preekstoel uit 1714. De kerk heeft twee windvanen: een vis, gedateerd 1693, op de dakruiter en een schip op de nok van het koor. Het orgel is gebouwd in 1869 door Petrus van Oeckelen
1435Hoerediep gegraven
1445Eerste vermeldingen van de familie Reitsema, waarschijnlijk woonde familie Reitsema op een heerd met steenhuis.
1457Bedijking van het gebied de oude Riet en het ontstaan van de dijk Noordhorn-Niezijl
1470De Bourgondische veroverings- en huwelijkspolitiek resulteerde in de vorming van een machtig middenrijk, dat zich uitstrekte van BourgondiŽ tot Groningen.
1476Het dijkrecht Ruigewaard vast gesteld. De gebieden zijn in drieŽn verdeeld, West-Midden en Oosterwaard. Bij de verdeling van de Ruigewaard is later Grijpskerk ontstaan.
1480-1503Nicolaas Grijp was priester van AKerk in Groningen en Johan Grijp aldaar kerkvoogd.
1498 Oorlogen in Friesland en Groningen. Tijdens paasdagen viel de bendehoofdman Nittert Fox de Ommelanden binnen.
1500Graaf Edgard van Oost-Friesland (Emden) landheer van Ommelanden
1504 De naam Grijpskerk kwam voor het eerst in de oude geschriften voor.
1507 Beschreven staat: Kapel Grijpskerk verheven tot een Kerk
15??Reitsemaborg gebouwd, tevens werd de borg Aykema ook in die periode genoemd, 1587
15??Kerspel Grijpskerk is pas in begin 16e eeuw gevormd uit de drie Kluften, Ruigewaard, Westerdijken en Juursemakluft, die tevoren tot de kerspelen Sebaldeburen en Oldenkerk hadden behoord.
1515-1536De strijd van Karel V en Karel van Gelre
1516De Geldersen vernielden, tijdens het vluchten, de Gerkesbrug en de Bomsterzijl.
1523-1543Karel V maakte zich ook druk over de eenmaking van Nederland en verwierf achtereenvolgens Friesland, Utrecht en Overijssel, Groningen en Drenthe en Gelderland.
1527het kerkje in de Westerhorn was gewijd aan de Heiligen Antonius. Johannes Caagman leidde de diensten
1530Vermoedelijk ontstaan van Pieterzijl, deze naam is vermoedelijk herleid aan Pieter die woonde in het Lambershuse, (verhoogde stede) waar de 2e zijl is gelegd bij het inpolderen van de Lauwers. Het leggen van de Pieterzijl moet voor die tijd een grootscheepse onderneming zijn geweest van de monniken van Gerkerklooster.
1534Bezetting van MŁnster door fanatieke wederdopers.
1536Einde oorlog. De stad Groningen kreeg genoeg van het Gelderse regime. Samen met de Ommelanden nam zij Karel V als heer aan.
1538Teso Kater hoofddeling te Grijpskerk en Joost van Burmannia, die tot een bekende Friese familie behoorde, als redger te Westerdijck.
1540Borg Meininga eigendom van Fam. Mepsche. Deze borg stond in de Juursemakluft in kerspel Niezijl.
1686Sint-Maartensvloed .
1554Nijesloterdiep (Niezijl) gegraven in opdracht Van Ewsum
1556Westzijde van Humsterland bedijkt, in die periode moet Niezijl zijn ontstaan
1562het Bomsterzijl moest vervangen. Niezijl dankt zijn ontstaan daaraan. Later werd er een militaire schans gebouwd.
1566Weduwe van Luel Aykema liet bij de beeldenstorm de beelden uit de kerk van Grijpskerk verwijderen.
1568-1648De Tachtigjarige Oorlog.
1570 Allerheiligenvloed.
 Werd na een inpoldering in de nieuwe zeedijk een sluis gelegd in de tegenwoordige Kommerzijlster Riet, dat boezemkanaal was van de wateren, die er door de Homster- of Niehoofsterzijl, de Bomsterzijl en Nijesloterzijl op loosden. In die tijd werd er zout gewonnen uit veen 'zelnering', door Wibbold van Ewsum, heer van Nienoord, bij de opslag van Kommerzijl.
1571Caspar de Robles, Portugese kolonel, in Spaanse dienst, stadhouder van Groningen. Vaarweg Kolonelsdiep werd in 1571 onder bevel van de Portugese kolonel Caspar de Robles aangelegd. Dat was in de tijd van de 80-jarige oorlog met Spanje. Caspar de Robles wilde een snellere vaarverbinding met Friesland hebben. Voorheen moesten de schepen die richting Friesland gingen altijd over de Waddenzee en werden vaak aangevallen door de Watergeuzen. Het Kolonelsdiep liep vanaf Briltil richting Niekerk-Oldekerk-Sebaldeburen naar de Oude Veenster Vaart en liep door de meren van Oldekerk en Sebaldeburen. Het tracť is nu nog goed te volgen. Het traject was in die tijd de enige vaarverbinding tussen Groningen en Friesland.
1577Cleas van Burmannia afgevaardigde ter Staten Geneaal
1580 Rennenberg bracht Groningen onder Spaans gezag.
1581Beleg van Niezijl. Norrits(engelse bevelhebber)en Friese stadhouder Willem Lodewijk van Nassau leverde slag bij Noordhorn. Zijn troepen lagen gelegerd in Grijpskerk en Niezijl.
1582Strooptocht van de Niezijlsters. Het klooster Aduard is in brand gestoken. In dat jaar werd ook de kerk Grijpskerk verwoest. De Spaanse stadhouder Verdugo beschuldigde de boeren er van, die heulen met de vijand, Willen Lodewijk.
1582De Gregoriaanse kalender werd in Groningen ingevoerd.
1594Prins Maurits en graaf Willem Lodewijk belegerden de aan de Spaanse koning trouw gebleven stad Groningen. Het beleg begon op 22 mei en werd na moeizame onderhandelingen beŽindigd op 23 juli. De stad gaf zich uiteindelijk gewonnen. De overgave werd bezegeld in het zogenaamde Tractaat van Reductie. Daarna begon Groningen aan een nieuwe fase in haar bestaan. Stad en Ommelanden gingen samen deel uitmaken van de Republiek der Verenigde Nederlanden en wat de godsdienst betreft de overgang van de bevolking van het Rooms-Katholicisme naar de hervormde of zoals men toen veelal zei, de gereformeerde godsdienst
  Synode in de prov.Groningen, waar graaf Willem Lodewijk aanwezig was, viel het besluit dat ieder dorp een school schoolmeester moest hebben.
  Werd de Gregoriaanse kalender terug gedraaid naar Juliaanse kalender(Julius Ceasar).

Naar boven